Manisa'ya Külliye ve Şifahane Kazandıran Valide: Ayşe Hafsa Sultan

Ayşe Hafsa Sultan, Yavuz Sultan Selim'in eşi ve Kanunî Sultan Süleyman'ın annesidir. Oğlu 1520'de tahta çıktığında 'Valide Sultan' unvanıyla anılan ilk isim olmuştur. Ancak onun Manisa ile bağı, oğlunun şehzadelik yıllarında bu şehirde bulunmasına dayanır. Hafsa Sultan, Manisa'da yaptırdığı büyük külliyeyle şehrin tarihine kalıcı biçimde adını yazdırmıştır.

Sultaniye Külliyesi olarak da bilinen yapı topluluğunun inşasına, Şehzade Süleyman'ın Manisa'da sancakbeyi olduğu dönemde başlanmıştır. Mimar Acem Ali'ye yaptırılan külliye; cami, medrese, sübyan mektebi, darüşşifa, han ve hamam gibi birimlerden oluşur. Caminin ve bazı birimlerin inşası, şehzadelik döneminin sonrasına kadar sürmüş; hamam ve şifahane daha ileri tarihlerde tamamlanmıştır.

Külliyenin en dikkat çekici yapılarından biri darüşşifadır. Bu şifahane, özellikle ruh ve sinir hastalıklarının tedavisinde ün kazanmıştır. Hafsa Sultan'ın Manisa'ya kazandırdığı bu sağlık kurumu, dönemin tıp ve şifa anlayışının önemli bir örneğidir. Külliye, klasik Osmanlı mimarisinin Ege bölgesindeki sayılı anıtsal örneklerinden biri olarak kabul edilir.

Hafsa Sultan'ın Manisa'daki hayratı, şehre yalnızca mimari bir miras bırakmakla kalmamış; aynı zamanda Manisa'nın kimliğiyle özdeşleşen Mesir geleneğinin de mekânı olmuştur. Valide Sultan'ın hastalığı ve iyileşmesiyle ilişkilendirilen Mesir Macunu hikâyesi, bu külliyenin çevresinde doğmuştur. Böylece Ayşe Hafsa Sultan, Manisa'nın hem taşına hem de geleneğine iz bırakan bir isim olarak anılır.