Mesir Macunu'nu Manisa'da Hazırlayan Hekim-Şeyh: Merkez Efendi

Asıl adı Musa Muslihuddin olan Merkez Efendi, 16. yüzyılda yaşamış bir Halvetî şeyhi ve hekimdir. Kaynaklara göre Kanunî Sultan Süleyman'ın annesi Hafsa Sultan tarafından, Manisa'da yaptırdığı külliyenin tekkesinde şeyhlik yapması için bu şehre gönderilmiştir. Merkez Efendi, aynı zamanda külliyenin darüşşifasında hekim olarak görev yapmış; tıp ve tasavvufu birleştiren bir şahsiyet olarak tanınmıştır.

Merkez Efendi'nin adı, Manisa ile özdeşleşen Mesir Macunu'yla birlikte anılır. Geleneğe göre Hafsa Sultan hastalandığında, Merkez Efendi çeşitli baharatlardan oluşan bir macun hazırlamış ve Valide Sultan bu macun sayesinde şifa bulmuştur. Rivayete göre macunun halka da dağıtılması istenmiş; böylece macun, şifa niyetiyle geniş kitlelere ulaştırılmıştır. Bu anlatı, Mesir geleneğinin çıkış noktası olarak aktarılır.

Rivayetlere göre macun, Sultan Camii'nin kubbe ve minarelerinden halka saçılarak dağıtılmış; bu uygulama her yıl ilkbaharda tekrarlanan bir şenliğe dönüşmüştür. Mesir Macunu Festivali, günümüzde de her yıl mart ayında Manisa'da düzenlenmekte ve şehrin en önemli kültürel etkinliklerinden biri olarak kutlanmaktadır. Bu gelenek, Merkez Efendi'nin şehirde bıraktığı izin canlı bir örneğidir.

Merkez Efendi, Manisa'daki görevinin ardından İstanbul'da da tanınmış bir şeyh olarak hayatını sürdürmüş; adı İstanbul'da bir semte verilecek kadar yaygınlaşmıştır. Ne var ki onun Manisa ile kurduğu bağ, Mesir geleneği üzerinden bugüne kadar taşınmıştır. Hekimliği ve tasavvufî kimliğiyle Merkez Efendi, Manisa'nın kültürel belleğinde müstesna bir yer tutar.