Manisa'da üç ihalede aynı tablo: 19,3 milyonluk alımlarda rekabet nerede?

Manisa Büyükşehir Belediyesi ve iştiraki SPİLAŞ'ın son dört ayda sonuçlandırdığı üç ayrı bilişim ve güvenlik ihalesinin dokümanları, birbirini tekrarlayan bir tablo ortaya koyuyor: iki ihalede tek teklif, birinde EKAP kayıtlarında açıklanamayan rakamlar ve üçünde de teknik şartname ile teklif cetvelini birbiriyle çelişen hale getiren düzenlemeler.

EKAP (Elektronik Kamu Alımları Platformu) üzerinden erişilebilen ihale dokümanları ve sözleşme bilgileri incelendiğinde, toplam sözleşme bedeli 19 milyon 369 bin 20 TL'yi bulan üç alımın ortak noktaları dikkat çekiyor.

Birinci ihale: Tek teklif, 13,9 milyon lira

Manisa Büyükşehir Belediyesi Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı'nın 22 Ekim 2025'te yaptığı "Solar Panelli Plaka Tanıma Özellikli Kamera Alımı ve Kurulum İşi" (İKN: 2025/1582241) ihalesinde, hafriyat döküm sahaları ve sevgi yollarına kurulmak üzere 100 adet plaka tanıma kamerası alınması öngörüldü.

Yaklaşık maliyeti 16 milyon 70 bin 872 lira 90 kuruş olarak belirlenen ihalede EKAP kayıtlarına göre En Yüksek Teklif, En Düşük Teklif ve Sözleşme Bedeli aynı: 13 milyon 920 bin lira. Yani açık ihale usulüyle ilan edilen bu alımda geçerli tek bir teklif verildi. Sözleşme 14 Kasım 2025'te Kızılay Arge ve Bilgi Teknolojileri A.Ş. ile Nanotek Yazılım ve Elektronik Güvenlik Sistemleri Ltd. Şti. iş ortaklığıyla imzalandı. Kurulum ve montaj dahil, nokta başına maliyet 139 bin 200 lira.

Peki neden tek teklif? Cevabın bir kısmı teknik şartnamede duruyor.

Şartnamenin C.1 maddesi, teklif veren firmanın kamera için "üreticinin Türkiye'deki yerleşik ofisinden alınmış" yetkili satıcılık belgesi sunmasını zorunlu kılıyor ve devam ediyor: "Distribütör, ithalatçı, yetkili satıcı, bayi gibi firmaların düzenlediği yetkili satıcılık belgeleri değerlendirmeye alınmayacaktır." Türkiye'de ofisi bulunmayan bir üreticinin ürününü teklif etmek ya da distribütör üzerinden çalışmak bu maddeyle fiilen imkânsız hale geliyor.

Buna, mal alımlarında mevzuatın izin verdiği azami oran olan %40'lık iş deneyimi şartı ekleniyor: istekliden, tek bir sözleşme kapsamında gerçekleştirilmiş yaklaşık 5,6 milyon liralık güvenlik kamera sistemi satışı deneyimi isteniyor. Ürün kataloglarının noter onaylı Türkçe çevirisi de zorunlu tutuluyor.

Kameranın teknik tarifi de oldukça dar: en az 80W solar panel ve 360WH lityum batarya kiti, 4MP 1/1.8" sensör, 2.8–12 mm F1.2 motorize lens, 120dB WDR, 0,0005 lüks ışık hassasiyeti, 12 seviye rüzgâr direnci. Şartnamede marka adı geçmiyor; ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 12. maddesi, teknik şartnamelerde "belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara" yer verilmesini de yasaklıyor.

Bir de birim hatası var: Birim fiyat teklif cetvelinde direklerin birimi "metre" olarak yazılmış, miktarlar 65 ve 35. Teknik şartname ise "direklerin 65 adedi 5 metre, 35 adedi 3,5 metre" diyor. Cetvele göre toplam 100 metre direk alınıyor, şartnameye göre 100 adet. Birim fiyat sözleşmelerinde ödeme birim üzerinden yapıldığı için bu fark, hem teklif fiyatını hem hakedişi doğrudan etkileyen bir belirsizlik yaratıyor.

Cetveldeki bir başka kalem ise "Merkezi İzleme ve Yönetim Yazılımına Kamera Ekleme Lisansı — 100 adet". Söz konusu yazılımın adı dokümanların hiçbir yerinde geçmiyor. İdarenin hâlihazırda hangi yazılımı kullandığını bilmeyen bir firmanın bu kalemi fiyatlaması mümkün değil.

İkinci ihale: Şartname hem Proxmox hem VMware istiyor

Büyükşehir Belediyesi iştiraki SPİLAŞ A.Ş.'nin 24 Ekim 2025'te yaptığı "Sistem Alt Yapısı Mal Alım İşi" (İKN: 2025/1581893) ihalesinde de tablo aynı: En Yüksek Teklif = En Düşük Teklif = Sözleşme Bedeli = 3 milyon 869 bin lira. Yaklaşık maliyet 4 milyon 709 bin 456 lira 47 kuruş. Sözleşme 17 Kasım 2025'te Bilgitürk Bilgisayar Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile imzalandı.

Burada dikkat çeken, 40 sayfalık teknik şartnamenin kendi içindeki çelişki. Şartnamenin 2.28. maddesi "Teklif edilen disk ünitesi proxmox sanallaştırma alt yapısında kullanılacaktır" derken; 5.17. madde veri merkezi güvenlik yazılımının VMware NSX ile entegre çalışmasını, 14.1. madde ise yedekleme yazılımının vSphere ve Hyper-V desteklemesini şart koşuyor. Sanallaştırma yönetim yazılımı için sayılan özellikler (üreticinin sağladığı hazır sanal makine, kendi servislerinde yüksek erişilebilirlik, kendi yedeğini alıp dönebilme) VMware vCenter'ın tarifiyle örtüşüyor.

Kısacası şartname, aynı anda iki farklı ve birbirinin yerine geçmeyen sanallaştırma platformunu şart koşuyor. Hangisi kurulursa kurulsun, şartnamenin bir bölümü karşılanamıyor.

Aynı dokümanda rekabeti daraltan üç ayrı hüküm daha var:

Log yönetim modülü için: "Ürün geliştirici firma %100 Yerli Sermaye olmalıdır. Üretici firma, yabancı ortaklı/hisseli şirket [olmamalıdır]."
Yedekleme yazılımı için: "Yazılım üreticisi, Veri Merkezi Yedekleme ve Kurtarma Gartner Magic Quadrant 2022 ve 2023 raporlarında liderler konumunda olmalıdır."
Sanallaştırma bölümü için: "Bu şartnamedeki tüm maddeler aynı üreticiye ait olan ürünlerden sağlanacaktır."

İhalenin benzer iş tanımı ise neredeyse teknik şartnamenin kopyası: sanal sunucuların taşınması, farklı sanallaştırma sistemlerinden aktarım, kurum bünyesinde domain yapısının kurulup aktif edilmesi… "Yukarıda yazılı tüm bu işleri yapmış olduğunu gösterir belgeler benzer iş olarak sayılacaktır" deniyor.

Zeyilname de tartışmalı: 14 Ekim 2025 tarihli zeyilname ile teknik şartnamenin tamamı değiştirildi — eski belge silinip yerine 40 sayfalık yeni bir belge eklendi. Ancak zeyilname fark dokümanı değişikliği tek cümleyle açıklıyor: bir maddedeki destek paketi süresinin 2 yıldan 1 yıla düşürülmesi. İsteklilere tanınan ek süre ise yalnızca 3 gün oldu; ihale tarihi 21 Ekim'den 24 Ekim'e alındı.

Sözleşme tasarısı da kendi içinde çelişiyor: 9.1. madde süreyi 90 takvim günü olarak belirlerken, 10.3. madde "İş her halükarda 31.12.2025 tarihinde sona erecektir" diyor. Sözleşmenin imzalandığı 17 Kasım'dan 31 Aralık'a kalan süre ise 44 gün.

Üçüncü ihale: Sözleşme bedeli en düşük tekliften de düşük

En son sonuçlanan ihale, İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı'nın "Katı Atık Transfer İstasyonları Güvenlik Kamerası Sistemi Yenilenmesi" işi (İKN: 2025/2489633). Sözleşme 16 Şubat 2026'da Söztek Bilgisayar Elektronik Güvenlik Sistemleri Ltd. Şti. ile 1 milyon 580 bin 20 liraya imzalandı.

Burada tek teklif yok; ama EKAP kayıtlarında başka bir sorun var. Sistem, En Düşük Teklifi 1 milyon 659 bin 946 lira olarak gösteriyor — yani sözleşme bedelinden 79 bin 926 lira daha yüksek. Birim fiyat sözleşmelerinde sözleşme bedeli, ihaleyi kazanan isteklinin teklif toplamıdır; dolayısıyla sözleşme bedelinin en düşük teklifin altında kalması mantıken mümkün değil. Ya veri girişinde hata var ya da bu alanlar farklı bir hesaplamayı (örneğin idari şartnamedeki %15 yerli malı fiyat avantajı uygulanmış tutarları) yansıtıyor. Her iki durumda da EKAP'ta yayımlanan tablo tutarsız.

Bu ihalenin teknik şartnamesi de kendi ekleriyle çelişiyor. Kapsam maddesi, kamera, switch, fiber ve kabloların yüklenici tarafından temin edileceğini söylüyor. Ancak aynı şartnamenin EK-3 listesi bu kalemleri "İdarenin Temin Edeceği Malzemeler" başlığı altında sayıyor: IP kamera, NVR cihazı, switch, fiber kablo, CAT6 kablo. Birim fiyat teklif cetveli de EK-3'ü doğruluyor; 12 kalemin hiçbirinde kamera yok.

Yani adı "Güvenlik Kamerası Sistemi Yenilenmesi Mal Alımı" olan ihalede kamera satın alınmıyor. Tekliflerin de buna göre dağıldığı görülüyor: en yüksek teklif (2 milyon 526 bin 701 lira), en düşüğün %52 üzerinde.

Ortak örüntü

Üç ihalenin dokümanları yan yana konduğunda birkaç başlık tekrar ediyor:

1. Teknik şartname ile birim fiyat teklif cetveli birbiriyle çelişiyor; istekliler işin kapsamını farklı anlamak zorunda kalıyor.
2. Kazı, direk dikimi ve montaj gibi ağır işçilik kalemleri "Kurulum ve Montaj — 1 adet" şeklinde tek satıra sıkıştırılıyor.
3. İki ihalede "Merkezi İzleme ve Yönetim Yazılımına Kamera Ekleme Lisansı" kalemi var, ancak yazılımın adı hiçbir dokümanda geçmiyor.
4. İki teknik şartnamede "Direk üreticisinin TSE ve Yerli malı belgesi bulunmak zorundadır" cümlesi birebir aynı şekilde yer alıyor.
5. İki ihalede geçerli teklif sayısı bir.

Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesi, idarelere ihalelerde "saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak" yükümlülüğü getiriyor. 12. madde ise teknik şartnamelerde verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik, rekabeti engelleyici unsurlar içermeyen düzenlemeler yapılmasını, belirli marka ve modellere yönelik tanımlamalardan kaçınılmasını zorunlu kılıyor.

Manisa Büyükşehir Belediyesi ve SPİLAŞ yetkililerine, tek teklifle sonuçlanan ihalelerde rekabetin neden oluşmadığı, teknik şartnamelerdeki çelişkilerin nasıl açıklandığı ve EKAP'taki tutarsız teklif verilerinin düzeltilip düzeltilmeyeceği soruldu. Kurumlardan gelecek yanıtlar haberimize eklenecektir.