Yunusemre'de ödenemeyen borç 2024'te ikiye katlandı: 598 milyon TL, iki yıldır aynı yerde

Yunusemre Belediyesi'nin ödeme emri kesildiği hâlde kasada para olmadığı için ödenemeyen borçları, yerel seçimlerin yapıldığı 2024 yılında 297 milyon TL'den 598 milyon TL'ye çıktı. 2025 sonunda da 598,5 milyon TL'de kaldı. Sayıştay'ın daha önce "sıraya göre ödenmiyor" ve "gecekondu fonu cari harcamada" uyarılarına ilişkin izleme tablosunda "Yerine Getirilmedi" yazıyor. Belediyenin 2024 ve 2025 faaliyet raporlarında ise Sayıştay bulgularına hiç yer verilmedi.

Kamu muhasebesindeki 320 numaralı "Bütçe Emanetleri" hesabı, ödeme emri kesilip de nakit yetersizliği nedeniyle ödenemeyen borçları gösteriyor. Yunusemre Belediyesi'nin kendi faaliyet raporlarındaki bilançolara göre bu hesabın yıl sonu bakiyesi:

Borç bir yılda 301 milyon TL arttı, ertesi yıl ise neredeyse hiç azalmadı. Bu hesaptaki her kalem, işini yapmış ya da malını teslim etmiş ama parasını alamamış bir esnafa, yükleniciye ya da kuruma karşılık geliyor.

Tablonun diğer tarafında bir iyileşme de var: Bilançolara göre belediyenin banka kredisi borcu 2024 sonunda yaklaşık 302 milyon TL iken 2025 sonunda yaklaşık 168 milyon TL'ye indi.

Sayıştay'ın uyarısı: borçlar sırayla ödenmeli

5018 sayılı Kanun'a göre bütçe emanetine alınan borçlar kayda alınma sırasına göre ödenmek zorunda. Sayıştay, Yunusemre'de bu sıraya uyulmadığını 2022 ve 2023 raporlarında üst üste tespit etti; 2023'te 8 ödeme 1.000 günden fazla bekletilmişti. 2023 raporunun izleme tablosunda bu bulgu için "Yerine Getirilmedi" yazıyor.

Sayıştay'ın 2024 ve 2025 yılları için Yunusemre raporları henüz yayımlanmadı. Bu nedenle borcun ikiye katlandığı dönemde ödeme sırasına uyulup uyulmadığı bilinmiyor. Belediyenin 2024 ve 2025 faaliyet raporlarında Sayıştay bulgularına ve bunlara karşı alınan önlemlere hiç yer verilmemiş.

Gecekondu müdürlüğü kapatıldı, projeler yüzde sıfır

Sayıştay, Hazine taşınmazlarının satışından gelen ve yalnızca 775 sayılı Gecekondu Kanunu'ndaki işlere harcanabilecek gecekondu fonu gelirlerinin "cari harcamaları karşılamak amacıyla" kullanıldığını 2022 ve 2023'te tespit etmişti (2022 tutarı 3.536.758,11 TL). Bu bulgu da "Yerine Getirilmedi" durumunda.

Belediyenin 2024 Faaliyet Raporu'na göre konut ve sosyal alan üretme hedefinin (H1.3) performansı yüzde 0 oldu. Raporda gerekçe şöyle yazıyor:

"Gecekondu ve Sosyal Konutlar Müdürlüğü kapatılmış olup, planlanan projeler gerçekleştirilememiştir."

Bilançoda 1 trilyon TL'lik alacak

Sayıştay 2023 raporunda, belediyenin faaliyet gelirinin 698,9 milyar TL'sinin umuma açık eğlence yerlerine 2559 sayılı Kanun kapsamında verilen ve her tekrarda artırılan idari para cezalarından oluştuğunu yazmış ve "Hayatın olağan akışı içinde bu tutarın tahsili mümkün bulunmamaktadır" demişti (s. 7).

Gelirlerden alacaklar 2024 bilançosunda 372,2 milyar TL daha artarak yaklaşık 1,07 trilyon TL'ye çıktı. Bu artışın kaynağı faaliyet raporunda açıklanmıyor. 2025 bilançosunda "Gelirlerden Takipli Alacaklar" hesabında 1.071.112.740.863,18 TL olarak duruyor. Bu, belediyenin yıllık bütçesinin yüzlerce katı. Kâğıt üzerindeki bu alacak mali tabloları olduğundan güçlü gösterirken, belediye 598 milyon TL'lik borcunu ödeyemiyor.

İyileşen alan: ruhsat

Sayıştay'ın 2023'te eksik bulduğu işyeri ruhsatlarında belediyenin faaliyet raporlarına göre ilerleme var: Raporlardaki performans tablolarına göre verilen ruhsat sayısı 2023'te 213 iken 2024'te 671'e, 2025'te 892'ye çıktı.

Sorular

Tamga Haber, Yunusemre Belediyesi'ne şu soruları iletti:

• Bütçe emanetlerindeki borç 2024'te neden ikiye katlandı? 598,5 milyon TL kaç alacaklıya ait, en eski kayıt hangi tarihli?
• 2024 ve 2025'te bu hesaptan yapılan ödemelerde kayıt sırasına uyuldu mu?
• Gecekondu ve Sosyal Konutlar Müdürlüğü hangi kararla kapatıldı; gecekondu fonu hesabında bugün ne kadar para var?
• 2024'te bilançoya eklenen 372,2 milyar TL'lik alacak nedir; bu alacak için düzeltme kaydı yapılacak mı?
• Sayıştay'ın "Yerine Getirilmedi" olarak işaretlediği bulgular için bir eylem planı var mı?

Yanıtlar geldiğinde haberin altına eksiksiz eklenecektir.

Kaynak: Yunusemre Belediyesi 2023, 2024 ve 2025 Yılı Faaliyet Raporları (bilançolar; 2024 FR performans tablosu); T.C. Sayıştay Başkanlığı, Yunusemre Belediyesi 2022 ve 2023 Yılı Düzenlilik Denetim Raporları (sayistay.gov.tr). Sayıştay'ın 2024 ve 2025 Yunusemre raporları henüz yayımlanmadı. Fotoğraflar: Wikimedia Commons — Horrificdetective (CC BY 4.0), Sabri76 (CC BY-SA 3.0).